Hetohet një kënaqësi e të dy palëve, jo vetëm ngaqë u zhvillua takimi, por edhe sepse ai tregoi se dialogu jo vetëm që është i nevojshëm, por edhe i mundshëm.

Ekzistimi i dialogimit të tolerancës në publik dhe orientimi i vëmendjes publike në përpjekjet e krijimit të llojeve të ndryshme të bashkëpunimit, pas vitesh konfliktesh, mund të ndikojë pozitivisht në klimën shoqërore.

Dialogu dhe puna e përbashkët gjatë këtyre dy ditëve kanë dëshmuar se bashkëpunimi dhe kontaktimi janë të mundshëm në shumë fusha dhe në zgjidhjen e problemeve.

Mendoj se kjo konferencë ka qenë përvojë shumë pozitive për të gjithë pjesëmarrësit nga Kosova në kuptimin emocional si dhe në atë të konstruktivitetit të dialogut dhe rezultateve të tij.

Prandaj, themi se kjo është koha e duhur për zhvillimin e nismave civike, shoqatave të qytetarëve që kërkonin rrugë për demokratizim dhe respektim të qenieve njerëzve.

Paliqi dhe Subotica, vende ku mbahen veprimtari brenda suazave të takimit tuaj, janë vende të duhura për marrëveshje dedikuar paqes dhe rikthimit të besimit ndëretnik në Kosovë. Po e them këtë ngaqë ne, këtu në veri të Baçkës, edhe gjatë kohëve më të vështira gjatë sundimit të Milosheviqit ia kemi arritur të ruajmë marrëdhënie të mira ndëretnike dhe atmosferën e e besimit të ndërsjellë.

Pas tre vjet lufte nuk ëshët gjithaq e lehtë të marrësh pjesë në projekte si ky. Mirëpo, jeta vazhdon dhe ne do të përpiqemi të japim kontributin tonë në lehtësimin dhe eliminimin e pasojave të asaj që ka ndodhur në Kosovë në atë kohë. Në këtë proces, bashkëpunimi me OJQ-të nga Serbia është e çmueshme dhe për këtë arsye OJQ “Nëta Tereze” mbështet këtë projekt dhe merr pjesë në të si partner, bashkë me Qendra për Rajonalizim dhe Misionin e OSBE-së në Kosovë.

Ka ende një numër pengesash që pengojnë në rrugën e normalizimit të situatës dhe hapjen e komunikimit në Kosovë. Heqja e barrierave psikologjike do të jetë detyra më e vështirë, ngaqë gjurmët e krimeve që kanë ndodhur gjatë viteve të fundit të shekullit të kaluar janë ende të thella dhe do të ndihen gjatë. Na përket ne që t’i thyejmë këto barriera psikologjike dhe që ngadalë t’i afrojmë njerëzit. Komunikimi loz një rol shumë të rëndësishëm.

Jemi këtu që të shohim njëri-tjetrin dhe ta bëjmë këtë takim vetëm një nga raundet e para të takimeve. Kur të jeni këtu dhe të uleni së bashku, askush nuk mund të thotë se cili është nga Kosova dhe cili nga Serbia. Në këto pak ditë, do të shihni se ka njerëz normalë nga të dy anët – Kosovë dhe Serbi – që kurrë nuk e kanë dashur luftën apo asgjë tjetër që ka ndodhur, të cilët duan të bëjnë jetë normale, që duan të bashkëpunojnë. Këtë rrëfim do ta përhapni ju në Serbi dhe në Kosovë.

Kjo do të jetë si të hidhni një gur në një liqe, rrathët do të përhapen, do të përfshihen njerëz të tjerë dhe OJQ të tjera do t’i bashkohen këtij bashkëpunimi. Në këtë mënyrë, ne do t’i kontribuojmë normalizimit të situatës dhe ngadalë do të filloni komunikimin e mirë dhe jetën normale në këtë rajon.

Ky është një nga seminaret më ineteresantë në të cilin kam marrë pjesë kohëve të fundit, prandaj jam shumë i kënaqur që m’u dha rasti të merrja pjesë në të. Këtë takim dhe takime të ngjashme i konsideroj shumë të rëndësishëm për rajonin e Ballkanit, ngaqë parandalojnë përsëritjen e historisë.

Mendoj se iniciuesit e këtyre takimeve kanë një detryë shumë të rëndë, ngaqë u duhet të merrn me komunitete që ende i kanë të freskëta kujtimet e luftës, urrejtja është ende e pranishme (madje edhe të entuziazmuar për shkak të situatës së pasigurt politike të problemeve në Kosovë).

Jam mirënjohës për mikpritjen e ngrohtë që na ofruat në Paliqin e bukur. Kam marrë pjesë në shumë seminare, por, t’ua them të drejtën, por asnjë nuk ka qenë më relaksues dhe nuk ka kaluar kaq shpejt, duke iu falënderuar ju dhe mikpritësve. Shpresoj që herën tjetër do të jeni në gjendje të na ofroni më shumë kohë për të kaluar së bashku.

Të rinjtë duan të takohen me njëri-tjetrin, ndonëse frika ende ekziston, që është e kuptueshme pas këtyre ngjarje të çmendura. Mendoj se ky takim ka qenë një hap shumë i suksesshëm përpara në procesin e afrimit të të rinjve të Kosovës, Serbisë dhe Vojvodinës.

Sigurisht që ruaj kujtime të mira nga Paliqi. Gjatë tri ditëve sa isha këtu, kam mësuar shumë dhe mendimi mbi disa çështje tani është ndryshe. Në një mënyrë të re, jemi bërë miq me njërez të ndryshëm nga rajone të ndryshme. Fakti më i rëndësishëm ëshët se ne, pjesëmarrësit, mbajtëm kontakt të përhershëm, madje edhe pas takimit.

Këtë përvojë do t’ua përcjell partnerëve tanë sa më shumë që do të jetë e mundur, organizatave të tjera rinore në Mitrovicë dhe Kosovë. Mikrptija juaj ka qenë më e mira që kam parë ndonjëherë... ju faleminderit.

Në kushtet e sotshme, sidomos në rajonin e Ballkanit, ku ka gjithnjë e më pak komunikim cilësor mes njerëzve, çdo përpjekje shkëmbimi të mendimeve dhe përvojës është i vlefshëm. Informacioni që morëm lidhur me njëri-tjetrin, përfundimet që nxorëm për të mbështetur realizimin e idesë së bashkëpunimit dhe zhvillimit të paqes ofrojnë shpresë se dialogu kreativ është i mundshëm.

Të rinjtë e pangarkuar me politikë, me qasjen e tyre të arsyeshme dhe dëshirën për të krijuar kushte për ta dhe për gjeneratat e ardhshme për t’u ndier të sigurt në këtë rajon, janë bazë për tejkalimin e tendosjeve.

Emocionet dhe vetëdija e përkatësisë të një ambienti të njëjtë historik dhe gjeografik që na bën të varur nga njëri-tejtri forcohen nga ngjarje si kjo.

Të dëgjosh se si jetojnë të rinjtë, në ç’lloj kafenesh dalin, çfarë ngjarjesh kulturore ndjekin, çfarë u mungon në Mitrovicë, Prishtinë, Gjilan, Graçanicë, Novi Pazar, Zubin Potok, Kraljevë, Nish, si janë të organizuara gratë. Me çfarë problemesh ndeshen në mjediset e tyre, këto janë fakte esenciale që na çojnë drejt mirëkuptimit. Për të kuptuar tjetrin dhe për të pakësuar frikën nga e panjohura dhe nga ajo që është ndryshe.

Këto janë gjërat dhe ngjarjet për t’u mbajtur gjatë kohë në mend.

Gjatë ketyre dy ditëve në Paliq ne nuk bëmë miq, por bëmë kontaktet e para – ashtu siçtë titulluar edhe projekti. Tashmë filluam të mendojmë për bashkëpunimin dhe bëmë kontaktet e para dhe mezi presim për reagimin e tyre. Do të duhej të organizoheshim së paku seminare njëjavore (komunikim të padhunshëm, çështje kombëtare, etj.) ku gjatë diskutimeve ne do të mund të njihnim njëri-tjetrin më mirë, ngaqë nuk duhet të kemi frikë nga aftësia e të rinjve normalë dhe të hapur për t’u pajtuar dhe për të kaluar kohë të mirë. Ky seminar ka pasur një temë për të cilën do të mendoni se kurrë nuk do të jetë temë konfrontimi – të drejtat e gruas. Mirëpo, besoj se çdo temë tjetër do të ishte po ashtu e mirë, pra në kuptim të tematikës dhe kohëzjgatjes të konferencës çdo gjë duhet të jetë më e gjerë.

Ky sesion bën një hap të madh përpara në krijimin e lidhjeve për bashkëpunim të mëtejmë midis dy rajoneve të ndryshme. Prania e organizatave rinore kanë avancuar rëndësinë e gjtihë kësaj ngjarje, pasiqë e ardhmja e sektorit të tyre qëndron në duar të tyre. Ide konkrete lidhur me projekte të përbashkëta u shkëmbyen edhe gjatë pushimeve, që është një indikator i rëndësishëm i vazhdimit të bashkëpunimit dhe mbajtjes së kontakteve.

Mbi të gjitha, seminari ka arritur qëllimin e vet kryesor dhe përmes tij ka promovuar OJQ-të në Kosovë dhe në Vojvodinë dhe ka shpallur fundin e periudhes së gjatë të izolimit.

Unë mund të them pa mëdyshje se më ka pëlqyer shumë seminari... Ky sesion është mënyrë e mirë për t’u marrë me një situatë të caktuar, stereotipet u tejkaluan dhe kjo nuk do të ishte e mudnru në takimet e llojit klasik.

Kur nj grup tejkalon stereotipet, kur të arrijnë të njohin njëri-tjetrin Ëhen a group overcomes stereotypes, ëhen they get to knoë each other better, a friendly atmosphere is created and it is easier to find the fields of common interest and practice cooperation.

Është po ashtu shumë me rëndësi që kjo ngjarje të organizohet në nivel të organizatave rinore, ngaqë kjo na jep një mundësi që të krijojmë të ardhmen tonë.

Kam qenë posaçërisht i kënaqur që takova të rinj dhe këmbyem mendimet mbi gjendjen e tanishme dhe perspektiven e OJQ-ve në rajonet ku jetojnë ato.

Dhuna e 17-19 marsit na dëshmoi të gjithëve se aktiviteti ynë kolektiv deri më tani nuk ka qenë i mjaftueshëm për të krijuar një atmosferë të moderuar dhe progres në Kosovë.

Ndërtimi i dialogut midis komuniteteve të ndryshme është detyrë shumë komplekse dhe me përgjegjësi. Si në të kaluaren, po ashtu edhe në të ardhmen në do të angazhojmë aktorët e shoqërisë civile në forcimin e dialogut dhe të bashkëpunimit midis grupeve etnike në Kosovë dhe në rajon për një shoqëri të qëndrueshme në Kosovë dhe rajon të stabilizuar.

Ky projekt ka dëshmuar se dialogu dhe toleranca janë të mundshme.

Me pjesëmarrjen e organizatave kyqe në këtë diskutim, ne do të sjellim faktorët që do të mbështesin dialogun dhe të krijojnë një rrjet të shkëmbimit të informacionit, që mund të hap mundësitë për komunikim të rregullt dhe partneritet.

“Paar trazirave. Ishim shumë afër që të arrinim diçka. Duhet të vazhdojmë atë që kemi nisur, që të mund të ruajmë disa elemente themeltare”

“Nëse duam të arrijmë rezultate më të mira, secili duhet të jap kontributin e vet”.

“Siç kam thënë në Dubrovnik, sikur Zoti të dëshironte të shikonim në të kaluaren tonë, do të na i kishte vëën sytë prapa”.

“Ne nuk jemi politikë, ne nuk do diskutojmë çështjen e statusit të Kosovë. Ne duam të promovojmë komunikimin njerëzor, ndëretnik dhe ndërpersonal”.

Ne do të vazhdojmë të promovojmë dialogun me besimin se shumica e njerëzve në Kosovë hedhin poshtë dhunën dhe duan të arrijnë një shoqëri më tolerante, të hapur dhe demokratike. Kemi pësuar një kthim prapa, por nuk ka alternativë ndaj fillimit të dialogut dhe ndërtimit të tolerancës.

Shumica prej tyre jetojnë në të kaluaren apo ëndrrojnë për të ardhmen; nuk jetojnë në të tashmen. Ne jemi pjesë e inkorporuar e Ballkanit, Evropës dhe botës, që ecën përpara, kurse ne vemi prapa; ka një hendek të madh mes nesh dhe botës. Të shohim se me cilat OJQ mund të bashkëpunojmë dhe që të na lënë të jetojmë në paqe këtu dhe tani.

Vetëm së bashku dhe me një organizim më të mirë do të jemi të aftë të ballafaqohemi me sfidat dhe të arrijmë qëllimin tonë të përbashkët.

Ky është një dialog i vazhdueshëm, që vazhdon pa marrë parasysh zhvillimet në terren, siç ishin ngjarjet e marsit. Takimet janë shumë frymëzuese dhe ambienti krijon dëshirën për takime të ardhshme. Diskutimet janë të fokusuara dhe pozitive në mënyrë pragmatike. Ndikimi i Dialogut Civil (DC) vështirë se mund të nënçmohet.

Takimi i mbajtur në Kosovë dhe Serbi, me pjesëmarrjen e 50 OJQ-ve krijoi përshtypjen se edhe për çështjet më te ndjeshme mund të bëjmë dialog. Pjesëmarrësit ishin shumë të interesuar të ndreqnin gjërat që preokupojnë të dy palët njëherë e mirë. Mendoj se nga aktorët e DC shumë rezultate do të arrihen përmes iniciativave të dialogut.

Mendoj se DC ka arritur në kulmin e vet me dy takimet e fundit. Mendoj se kemi prekur çështjet më të ndjeshme të shoqërive tona.

DC do të jetë më produktiv në vazhdimësinë e takimeve dhe të konferencave në përfshirjen e të gjitha grupeve etnike dhe në avancimin dhe pasurimin e përmbajtjes së konferencës duke involvuar edhe kategori të tjera të shoqërisë, si intelektualë të pavarur, përfaqësues nga fusha e kulturës. Mendoj se e tërë kjo do të mundësojë një fushë të gjerë dialogimit midis të gjitha etniciteteve.

Dialogu Civik është një nga nismat e para që forcojnë dialogun midis komuniteteve që jetojnë në Kosovë dhe në Serbi. Mendimi im personal është se ky projekt ka kontribuar në afrim dhe në kërkimin e solucioneve për çështje të përbashkëta.

Ndihem krenar që marr pjesë në në këtë proces të rëndësishëm të Dialogut Civik që nga fillimi.

Veprimtaria e Dialogut Civik do të thotë shumë... Ky projekt ka mundësuar një përvojë të re në gjetjen e rrugëve të involvimin të rinisë së të gjitha komuniteteve pa marrë parasysh etnicitetin.

Përmes këtij projekti, kemi shtuar numrin e pjesëmarrësve tanë. Tani kemi rini nga të gjita etnicitetet në organizatën tonë.

D/OPA ka krahasuar këtë proces me një pyll, që ishte shkatërruar nga zjarri i konfliktit. Tani, drunj të rinj kanë zënë të rriten në pyll. Krijimi i Këshillit të Dialogut Civik (CDC) demonstron se pajtimi nuk është një ide e paparamendueshme, siç mendojnë disa.