Dialogu Civik (CiD), iniciativë jopartiake, multietnike e organizatave joqeveritare (OJQ) nga Serbia dhe Kosova filloi në vitin 2002 për të mënjanuar pasojat e konflikteve të dhunshme n ëish-Jugosllavi.

Pas ngjarjeve tragjike të vitit 1998 dhe 1999 që sollën deri tek një bllokim në marrëdhëniet midis Kosovës dhe Serbisë, udhëheqës të shoqërisë civile bashkuan forcat për një angazhim të fikura dhe të ndjeshëm për të ofruar dialog dhe për të promovuar tolerancën dhe mirëbesimin, udhëhequr nga një vizion për një Ballkan demokratik dhe stabil.

Përmes hulumtimit politik, konferencave rajonale dhe ndërkombëtare, punëtorive, botimeve, debateve publike dhe ngjarjeve kulturore, DiC harton, zbaton dhe promovon projekte të shoqërisë civile që kanë të bëjnë dhe që janë në interes të përbashkët të të gjitha grupeve etnike në Kosovë dhe në Serbi, përfshirë, por jo kufizuar në: ballafaqimin me të kaluaren e afërt, çështje rinore dhe gjinore, lirinë e mediave, lëvizjen e lirë të njerëzve dhe të regtisë së lirë.

Dialogu Civik është një iniciativë në të cilën janë të angazhuara mbi 250 OJQ nga Kosova, Serbia dhe pjesë të tjera të ish-Jugosllavisë.

Dy OJQ, Qendra për Rajonalizim me seli në Novi Sad dhe Shoqata “Nëna Terezë” me seli në Prishtinë janë partnerë themelues. Ato mbështeten nga Misioni i OSBE-së në Kosovë (OMiK), Freedom House, Rockefeller Brothers Fund (RBF) dhe Fondacioni Charles Steëart Mott (Mott).

Aktivitetet e DiC koordinohen nga një Bord nga dhjetë individë nga Kosova dhe Serbia, kryesuar nga dy bashkëkryetarë, figura publike nga Prishtina dhe Beogradi, integriteti dhe angazhimi publik i të cilëve siguron një nivel të lartë të vëmendjes mediale për aktivitetet dhe vlerat që promovon kjo iniciativë.

QENDRA PËR RAJONALIZIM
Qendra për Rajonalizim u themelua në tetor 1998 nga një grup intelektualësh nga Novi Sadi me qëllim të riafirmimit dhe promovimit të idesë së rajonalizimit në pajtueshmëri me trendet bashkëkohore dhe përvojat evropiane. Kjo vetëkupton edhe një përpjekje të vazhdueshme dhe analizë ekspertësh për nevojën e demokratizimit dhe decentralizimit të Serbisë, si dhe promovimin e bashkëpunimit rajonal, sidomos në shoqërinë civile. Qendra për Rajonalizim bashkëpunon me OJQ të shumta në vend dhe jashtë tij. Aleksandar Popov është drejtor, kurse Dejan Janca është kryetar i Këshillit. Që nga themelimi i saj, Qendra për Rajonalizim ka realizuar një numër projektesh të suksesshme ndërkufitare brenda ish-Jugosllavisë. Për informacion shtesë lidhur me Qendrën për Rajonalizim dhe projektet e saj (Iniciativa e Igmanit dhe Dialogu Civik), shihni:
- www.igman-initiative.org
- www.centarzaregionalizam.org.yu
- www.razumevanje-i-poverenje.org
- www.amcsee.org
- www.civil-dialogue.org

SHOQATA “NËNA TEREZË”
Shoqata “Nëna Terezë” promovon dashurinë, paqen dhe tolerancën mes njerëzve mbështetur në parimet e punës së Nënës Terezë. Shoqata “Nëna Terezë” u themelua në vitin 1990 dhe ka degët e saj në mbarë Kosovën. Imzot Dom Lush Gjergji është kryetar, z. Zef Shala, drejtor ekzekutiv dhe z. Pjetër Përgjoka është kryetar i Bordit të Drejtorëve. Shoqata “Nëna Terezë” ofron ndihmë humanitare për ata që kanë nevojë, pa marrë parasysh kombësinë e tyre, fenë, apo përkatësinë politike. Kjo organizatë bashkëpunon me shumë OJQ që punojnë në çështjet e demokratizimit në nivelin lokal, komunal dhe rajonal. Bashkëpunimi përfshin gjithashtu edhe projekte të përbashkëta socio-zhvillimore për komunitetet. Për më shumë informacion lidhur me Shoqatën “Nëna Terezë” shihni: www.nenatereze.org

MISIONI I OSBE-SË NË KOSOVË
Misioni i OSBE-së në Kosovë (OMiK) u themelua nga një vendim i Këshillit të Përhershëm të OSBE-së nr. 305, më 1 korrik 1999. Sipas kushteve të parapara nga Rezoluta e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara 1244 (1999), Këshilli përcakton se OSBE-ja, në kuadër të UNMIK-ut “do të ketë rol udhëheqës në çështjet që kanë të bëjnë me ndërtimin e institucioneve, të demokraicsë dhe të të drejtave të njeriut”. Duke përcaktuar numrin e stafit në 450 ndërkombëtarë dhe 1100 vendorë, OMIK është aktualisht prania më e madhe në terren e OSBE-së. OSBE-ja ndihmon në zhvillimin e ndjenjës së përbashkët dhe përgjegjësinë për të mirën e përbashkët. Vëmendje fokusohet në forcimin e institucioneve publike përmes programeve të qeverisjes së mirë, dialogut ndëretnik dhe mbështetjen e mediave. Për më shumë informacion lidhur me OMiK-un, shihni: www.osce.org/kosovo

FREEDOM HOUSE
Një zë i përhershëm për liri në botë që nga viti 1941, Freedom House ka qenë në qendër të luftës në të mirë të lirive të veprimtarëve demokratikë, besimtarëve fetarë, sindikalistëve, gazetarëve dhe zëdhënësve të tregut të lirë. Sot, Freedom House është avokat i parë i demokracive të reja të botës. Duke mbështetur ndryshimet demokratike, monitorimin e lirisë, avikatimin e demokraicsë dhe të drejtave të njeriut, Freedom House këkron të fuqizojë njerëzit, të hap shoqëritë e mbyllura dhe të ndihmojë vendet në tranzicion për sundim demokratik.

Freedom House në Serbi mbështet përpjekjet e avokatimit të OJQ-ve dhe fushatat publike me qëllim të gjenerimit të ndryshimeve dhe reformave. Ajo ofron një qasje të synuar duke përdorur pako të integruaar të granteve, mentorimit dhe ndihmës teknike për OJQ të zgjedhura. Programet e Freedom House Serbia financohen nga Agjencia e SHBA-ve për Zhvillim Ndërkombëtar dhe (USAID) dhe Fondacioni Charles Steëart Mott Foundation (Mott). Për më shumë informacion lidhur me Freedom House Serbia, shihni: http://www.freedomhouse.org/programs

FONDACIONI ROCKEFELLER BROTHERS (RBF)
Fondi Rockefeller Brothers Fund promovon ndryshimin shoqëror që i kontribuon një bote më të drejtë, më të qëndrueshme dhe më paqesore. Përmes granteve të tij, Fondi mbështet përpjekjet për zgjerimin e njohurive, sqarimin e vlerat dhe alternativat kritike, të ushqejë shprehjen krijuese dhe të formësojë politikën publike. Programet e Fondit synojnë zhvillimin e liderëve, forcimin e institucioneve, angazhimin e qytetarëve, ndërtimin e komuniteteve dhe forcimin e partneriteteve, përfshirë qeverinë, biznesin dhe shoqërinë civile. Respektimi i diversitetit kulturor dhe integritetit ekologjik përshkon aktivitetet e Fondit. Për më shumë informacion lidhur me RBF, shihni: www.rbf.org

FONDACIONI CHARLES STEËART MOTT (MOTT)
Fondacioni Charles Steëart Mott është një fondacion grantesh joprofitues, privat me seli në Flint të Miçigenit (SHBA). Charles Steëart Mott, i cili ishte pinioer i automobilave në Korporatën e Xheneral Motorsit, themeloi këtë Fondacion në vitin 1926. Përmes programit mbi SHoqërinë Civile, Fondacioni jep grante për organizatat joprofituese joqeveritare që veprojnë në Evropën Lindore, përfshirë Evropën Juglindore dhe Rusinë. Misioni i programit të Shoqërisë Civile është të ndihmojë në ndërtimin e institucioneve demokratike, të forcojë komunitetet vendore, të promovojë qasje të barabartë në resurse dhe të sigurojë respektimin e të drejtave dhe diversitetit. Përmes programit të Shoqërisë Civile dhe të gjitha programeve të tjera, Fondacioni mëton të përmbush misionin vet të mbështetjes së përpjekjeve që promovojnë një shoqëri të drejtë, të barabartë dhe të qëndrueshme. Për më shumë informacion lidhur me Mott, shihni: www.mott.org

AGJENCIA E SHTETEVE TË BASHKUARA PËR ZHVILLIM NDËRKOMBËTAR (USAID)
Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID) është një agjenci e pavarur e qeverisë federale që ofron ndihmë ekonomike dhe mbështetje humanitare anembanë botës. Historia e USAID-it fillon që nga koha rindërtimit të Planit Marshal të Evropës pas Luftës së dytë Botërore. Ajo ka zgjeruar asistencën në mbi 100 vende në Afrikë, Azi dhe Lindje të Afërt, Amerikë Latine dhe Karaibe dhe në Evropë e Euroazi. Strategjia e Evropës dhe Evroazisë fokusohet në ristrukturimin dhe rriten ekonomike, demokraci dhe qeverisje, dhe në zgjidhje të sfidave rajonale dhe specifike vendore. USAID ka një qasje të hartuar sektoriale për t’u marrë me pengesat kyqe në rrethana ndryshuese dhe me maksimalizim të përkatësisë së vlerave thelbësore demokratike. Për më shumë informacion lidhur me USAID shihni: www.usaid.gov

Në selinë e OMiK-ut në Prishitnë, Qendra e Rajonalizimit u takua me OJQ-të nga Kosova, më 9 mars 2002, me ç’rast u konfirmua nevoja për zgjerim të bashkëpunimit. Shoqata “Nëna Terezë” nga Prishtina pranoi me mirësi që të bëhej partner me Qendrën për Rajonalizim në një nismë të përbashkët, që më vonë do të bëhej DiC. Që nga atëherë, kjo nismë do të kishte mbështetjen e OMiK-ut dhe të Freedom House.

Konferenca në temën “Shoqëria civile dhe rrjeti i Qendrës rajonale të mbështetjes së OJQ-ve” që u mbajt në 7 qershor 2002, në Prishtinë nga OMiK shërbeu për të definuar më tej DiC-në dhe për të angazhuar një grup më të madh të partnerëve të interesuar. Kjo konferencë inicoi një numër të përfaqësuesve të OJQ-ve të reja në idenë e bashkëpunimit të sektorit civil midis Kosovës dhe Serbisë. Po ashtu, në këtë konferencë u arrit një marrëveshje për fillimin e iniciativës së DiC, e cila u konfirmua në Novi Becej (Vjovodinë), më 5 korrik 2002, një sesion i koordinuar nga dy themeluesit – Qendra për Rajonalizim dhe Shoqata “Nëna Terezë”. Si aktivitet të parë, një konferencë që tuboi rininë nga Kosova dhe Serbia u mbajt në gusht 2002, në Paliq (Vjovodinë).

Në pajtim me misionin që ka, Bordi i DiC koordinon sesione të rregullta vjetore, harton dhe zbaton nisma dhe jep grante për partnerë lokalë.

Që nga viti 2002, DiC ka koordinuar diskutime publike, konferenca ndërkombëtare dhe rajonale, si dhe punëtori tematike si në Kosovë, ashtu dhe në Serbi, duke siguruar mjedise tolerante për diskutime të sinqerta. Që nga fillimi i tij, DiC ka organizuar 11 sesione me mbi 500 OJQ pjesëmarrëse nga Kosova dhe Serbia. Këto sesione kanë sjellë si rezultat projekte të shumta të përbashkëta ndërkufitare dhe kanë mbështetjen e OMiK-ut dhe të Freedom House.

Përmes programit të Granteve të Vogla të filluar në vitin 2003 dhe të mbështetur nga RBF dhe Mott, DiC mbështet projektet më risimtare ndërkufitare të OJQ-ve që kanë të bëjnë me liritë e medias, pjesëmarrjen e rinisë në jetën publike dhe të drejtat e gruas. Përmes këtyre granteve të vogla. DiC mbështet OJQ-të nga Kosova dhe Serbia, duke arritur në Prishtinë dhe në Beograd, si dhe jashtë kryeqyteteve dhe duke angazhuar organizatat lokale nga qytetet si Gjilani (Kusce e Epër), Mitrovica, Graçanica, Shterpca dhe Novi Sadi. Aplikuesit duhet të përfaqësojnë të paktën dy grupe të ndryshme etnike qoftë në Kosovë apo në Kosovë dhe Serbi.